Wereldbol

Ik zit aan de onthaalbalie op mijn werk en ben aan de lopende band anderstaligen aan het inschrijven voor de cursus Nederlands. Dat klinkt simpel, maar in werkelijkheid is het een omslachtige procedure van identiteitskaarten controleren, wettig verblijf checken, inschrijvingscodes invoeren, tientallen keren op de juiste knoppen klikken in onze software en ondertussen vragen beantwoorden. Soms verloopt de communicatie in basis Nederlands, maar evengoed in het Frans, Engels of gebarentaal. De meeste vragen zijn voorspelbaar en beantwoord ik op automatische piloot: wanneer de lessen doorgaan, of ze een boek moeten kopen, hoeveel ze moeten betalen en waarom. Maar af en toe schakelt die automatische piloot zichzelf noodgedwongen uit, net als op de weg, wanneer de tegenligger ineens onverwachts heel dichtbij komt.

‘Wat heb jij gestudeerd om hier te werken?’ Een jonge vrouw van Iraanse afkomst stelt mij deze vraag. Ze is één van de vele nieuwkomers die ervan droomt hier een nieuw leven op te bouwen. Ik zie hoe ze me verwachtingsvol aankijkt, alsof ze nu zal te weten komen of dit soort administratief werk haalbare kaart zou zijn voor haar. Ik weet eerst niet goed wat te antwoorden. Naar mijn gevoel ben ik hier ook maar toevallig terecht gekomen. Ik heb nooit echt gestudeerd om hier te werken. Maar goed. Ik leg haar uit dat ze na haar Nederlandse cursus een administratieve opleiding kan overwegen, die we ook aanbieden binnen ons centrum. Het is de sterkte van een CVO, zoveel opleidingen en opties die er zijn, voor nieuwkomers, voor jongeren, en ja zelfs in zekere zin ook voor mij. De vrouw vertrekt met een dankbare glimlach en hopelijk een klein beetje meer perspectief.

Even later komen twee jonge gasten samen binnen. Ik schat ze nauwelijks 20 jaar. Ik leg uit dat het de bedoeling is dat ze één voor één binnenkomen. Maar de eerste neemt meteen het woord en zegt in basic Nederlands dat hij meekomt om zijn vriend te helpen. Hij legt zijn arm over de schouders van de wat bedeesde jongen naast hem. ‘Hij is hier nog maar twee dagen in België,’ zegt hij, ‘en hij wil Nederlands leren.’ Ik kijk de jongens met grote ogen aan. Ze zijn de leeftijd van mijn zonen. Twee dagen. Er gaat vanalles door mijn hoofd. Wat heeft hij meegemaakt. Hoe is hij hier geraakt? Maar ik vraag niets en hou het bij een ‘Welkom in België!’ Hij kijkt vragend naar zijn vriend die mijn woorden meteen vertaalt en antwoordt met een hoofdknik.
‘We komen van de dienst Inburgering en zijn direct naar hier gekomen omdat hij zo snel mogelijk wil starten met Nederlandse les.’
De jongens willen dat het vooruitgaat, dus begin ik met de nodige formaliteiten.
‘Mag ik zijn gsm, e-mailadres en identiteitsdocumenten?’
‘Hij heeft geen gsm of email… en voorlopig ook enkel een pas van zijn land.’
‘Oké. En welk land is dat?’ vraag ik.

‘Palestina.’

Ik neem het boekje aan. Het heeft een zwarte kaft met gouden Arabische letters op de cover. Als ik het openvouw vind ik halfweg een Belgisch visum in leesbare letters. Omdat we niet elke dag dit soort visa moeten controleren, roep ik er een collega bij. Terwijl we samen nakijken of dit visum voldoet om hem te mogen inschrijven, houden de jongens zich in stilte bezig. Ik hoor hoe ze onderling Arabisch praten. Wij doorzoeken de regelgeving en vinden dan inderdaad de ‘Palestijnse Autoriteit’ in de lijst, zij het met de expliciete vermelding ‘dat het een autoriteit is die door ten minste één lidstaat niet als staat wordt erkend’. Wanneer we er eindelijk uit zijn, kijk ik op. De jongens staan ondertussen met hun rug naar de balie. Ze zijn gefascineerd door iets op de vensterbank. Daar staat zoals elke septembermaand wat start-to-school-decoratie opgesteld: een schoolbordje, een telraam en een plastieken wereldbol… Ik zie hoe ze de aardbol rond zijn as laten draaien, hoe hun vingers glijden over de oceanen en continenten en hoe de wereld dan ineens stopt met draaien.

Daar.

Een vingertop raakt de bol op één punt. Het plekje waar hij net vandaan komt, waar hij geboren is, waar hij als kind heeft gespeeld, waar zijn familie misschien nog is, of niet meer is.

Ik wil zeggen dat ik hem kan inschrijven. Dat hij kan beginnen met Nederlandse les. Dat alles in orde is.
Maar ik zeg even helemaal niets.