Auteur: Iris Salembier

“In goeie en kwade dagen.” Het klinkt evident, als je trouwt, al weet je op dat moment niet wat voor kwaads dat allemaal kan zijn. En op je trouwdag lig je daar ook niet wakker van. Maar na 8 jaar ‘in de echt gehuwd’ heb ik daar nu toch al een beter zicht op. Nu weet ik dat er soorten en gradaties van bestaan. Je hebt subtiele ergernisjes, zo klein als het dopje van een tube tandpasta of zo stil als het biepje van een gsm in de nacht (van iemand die de slaapstand weer vergat te activeren!) en je hebt grootsere varianten, even dreigend als donkere wolken na een zwoele zomerdag en even verlammend als de bijhorende donderslagen.

Baby’s. In het begin zijn ze allemaal wollig en zacht. Je kan er verwonderd naar blijven kijken, je kan er uren over vertellen tegen vrienden. Alles wat ze doen is entertainment. Hoe hun ogen knipperen, de geluidjes die ze produceren, hun blonde babybles, de beweging van hun handen, hun glimlach. Alles is grappig en leuk. Maar rond hun tweede levensjaar vindt er een schokkende metamorfose plaats.

Moest er een schoonheidswedstrijd bestaan voor straten, wegen en buurten, dan zou die van ons niet eens in aanmerking komen om er ook maar aan deel te nemen. Andere straten kunnen uitpakken met een kleurrijk bloemenperkje of een rond punt met iets wat lijkt op kunst, met artistieke straatverlichting, een Mariakapelletje op een hoek of een historische gevel waar iedereen naar opkijkt. Maar niets van dat bij ons. Echt niets. Dat komt omdat we in een grijze steenweg wonen. Zo’n straat die van oorsprong niet eens bedoeld was om te wonen, maar gewoon een passagestuk was. Een rechte lijn van kerk tot kerk, een verbindingsstuk tussen twee dorpen.

Deze week stonden alle planeten op één rij. Dat wist Mattis mij te vertellen. Dat is straf, dacht ik, niet omdat die planeten dat kunnen, een rijtje vormen, maar die timing. Waarom nu, vroeg ik me af. Net nu hier op aarde complete chaos heerst. Is dat nu het moment daarboven om te doen alsof alles op orde is in het heelal? Nu de voorpagina’s van onze kranten te klein uitvallen om de meest choquerende nieuwsfeiten de aandacht te geven die ze verdienen. Net nu we hier niet weten waar eerst op focussen: de eindeloze regeringsonderhandelingen of de gelekte supernota’s, de platgebombardeerde steden of de getraumatiseerde kinderen, de uitgehongerde bevolkingsgroepen of de losgeslagen regeringsleiders…

Vandaag is een bijzondere dag. Of ja, eigenlijk ook niet, want op zich is er niets anders dan gisteren. Er is alleen één klein dingetje gewijzigd, een cijfer op de kalender. Jawel, we zijn begonnen aan een nieuw jaar. En dat idee triggert de gedachte dat we op een of andere manier opnieuw kunnen beginnen. Ineens heeft iedereen het dus over ‘goede voornemens’. De voornemens variëren sterk, maar je kan ze grosso modo opdelen in twee groepen. Sommigen willen vooral méér van iets: meer sporten, meer lezen, meer sparen en anderen willen minder van iets: minder suiker eten, minder drinken, minder nieuwe kleren kopen. Ik voel een lichte voorkeur voor de visie van de eerste groep, maar ben er zelf nog niet helemaal uit. Zo’n levensbepalende keuze maken, dat is voor mij niet simpel. Want kiezen is verliezen. Ik heb het er al mijn hele leven moeilijk mee. Een keuze maken werkt verlammend, vooral als ik er te lang over kan nadenken.

Het is iets na zeven ‘s morgens en nog pikdonker buiten. Ik voel me niet zo ‘zen’ als ik zou willen zijn wanneer het vakantie is en je op reis mag vertrekken, al snap ik niet hoe dat komt. Misschien omdat het de eerste keer is dat we naar Frankrijk rijden met onze nieuwe -weliswaar tweedehandse- auto. Het is nog wat wennen als je altijd met een camionette hebt gereisd waar er onbeperkt plaats was voor bagage en hond Lucy gezellig tussen ons in zat. Nu zit de te krappe kofferruimte volgestouwd met reistassen en ligt Lucy noodgedwongen op de achterbank. Filip is chauffeur en ik zit zwijgend voor mij uit te staren. Mijn blik dwaalt wat onwennig rond en blijft haken bij het dashboard dat vreemd genoeg in het midden zit in deze wagen, waardoor ik als passagier kan meekijken of er nog benzine genoeg is en of Filip niet te snel rijdt. Ik ben benieuwd welke dynamiek dat zal geven tijdens de autorit.

‘Uit welk land kom jij?’ De vrouw met Afrikaanse roots naast me kijkt me vragend aan met haar donkere ogen. Ze heeft meteen door dat ik hier de vreemde eend in de bijt ben. Mijn bedoeling om deze infosessie zo onopvallend mogelijk bij te wonen, is duidelijk mislukt. Ik had nochtans een plaatsje gezocht ergens achteraan in het klaslokaal, maar na mij kwamen nog zoveel mensen binnen dat ik geleidelijkaan helemaal omringd werd en me nu te midden van de groep bevind als een illegale indringer. Ik beken dat ik gewoon uit België kom. Ze fronst haar wenkbrauwen en wijst naar het digibord waarop de titel van deze infosessie geprojecteerd staat: ‘Zorgopleiding voor anderstaligen.’

_{in memoriam aan mijn moeder}

‘Hij moet eruit!’ zegt mijn moeder, ‘als ik sterf, wil ik gecremeerd worden en dan moet pa ook uit die put.’ Het is niet dat mijn moeder stervende is, voor alle duidelijkheid. Haar enige mankement is haar fysieke conditie waardoor ze niet meer voor anderen kan zorgen, zoals ze al haar hele leven doet, maar de rollen nu omgekeerd zijn. Verbaal heeft ze geen beperkingen. Integendeel. Ze overziet alles, helderder dan ooit en spreekt klare taal. Dat ze er over enkele jaren niet meer zal zijn, zegt ze, waarna ze van haar koffie nipt, het kopje neerzet en mij een koekje aanbiedt. Meestal spreken we haar tegen als ze daarover begint, dat het nog niet voor direct is, dat ze daar nu nog niet over moet nadenken… Vandaag zeg ik niets, maar sla het koekje af.

Maandagavond, kwart na elf ‘s avonds. Ik moet net ingedommeld zijn, als mijn wekker ineens afgaat. Hoe kan dat? Is het al morgen? Of was ik verstrooid toen ik de wekker instelde? Het zijn maar een paar dingen die je dan normaal zou bedenken. Maar ik niet, om de eenvoudige reden dat mijn hersenen nog niet wakker zijn. Het enige wat ik doe is mij machinaal oprichten en naar het ratelende ding naast me grijpen. Pas nu merk ik dat het toch niet mijn wekker is, maar een inkomende oproep die ik blindelings opneem. ‘Mama?’ Ik herken de stem van mijn oudste zoon en vraag me af waarom hij belt en niet gewoon op mijn kamerdeur komt kloppen. ‘Mama, ik zit vast in Brugge.’ Nu ben ik wakker.

Het is een noodzakelijk kwaad, een levensles, een ontgroeningsritueel. Zoals primitieve stammen hun kinderen rond de pubertijd het bos insturen om daar een periode alleen te overleven, zelf eten te zoeken en wilde dieren te bekampen, zo heb ik mijn zonen deze zomer onderworpen aan dat overgangsritueel dat in onze cultuur gebruikelijk is: een vakantiejob. Ik heb mijn welpen alleen en onbeschermd het wilde werkwoud ingestuurd en ze blootgesteld aan alle gevaren en risico’s die dat met zich meebrengt: van scheldende bazen tot noodlottige arbeidsongevallen, van pestende collega’s tot stressklachten en burn-out. Zoals verwacht kloegen ze wel eens na een zware werkdag. Ze vertelden hoe lastig het was, dat ze rugpijn hadden en zere voeten… Elke keer sprak ik hen moed in en zei dat ik ongelooflijk trots was. En heel af en toe liet ik me iets ontvallen over mijn vakantiejob van lang geleden, al vermoed ik dat ze mij niet geloofden en er zeker van waren dat ik overdreef.