Zin

Ik ben blij dat ik ben, wie ik ben! Mattis was een jaar of vijf toen hij deze zin uitsprak. We zaten in de auto op weg naar de crèche. Hij had net minutenlang in stilte zijn twee jaar jongere broer naast hem zitten observeren. En dan kwam die zin eruit. Zo’n metafysische uitspraak van een kleuter op de achterbank. Ik had even tijd nodig om de betekenis tot mij te laten doordringen. Was het een uiting van dankbaarheid voor dat leven dat ik hem ongevraagd had geschonken? Of was hij gewoon opgelucht dat hij niet zijn broer was, dat hij niet gevangen zat in dat lichaam van een onhandige peuter met een vuile luier die onverstaanbare lettergrepen zat te kwijlen?

Ik had er al lang niet meer aan gedacht tot deze week. Het is vrijdagavond. Ik lig in de zetel en kom zappend terecht bij ‘Alleen Elvis blijft bestaan’. Een programma zonder scores of winnaars, waar over diepzinniger zaken wordt nagedacht dan over triviale quiz-vragen. Het gesprek begint met de aankondiging dat het de allereerste keer is dat eenzelfde praatgast voor de tweede keer te gast is. Volgens de gastheer Thomas Vanderveken is dat omdat de naam van deze man steevast op nummer 1 stond van alle ingezonden lijstjes met gewenste praatgasten voor het nieuwe seizoen. Heel Vlaanderen snakt dus blijkbaar naar de levenswijsheid van de psychiater Dirk De Wachter.

Het prikkelt mijn nieuwsgierigheid. Wat is er zo bijzonder aan deze man? Terwijl Thomas hem de inleidende vragen stelt, googel ik zijn naam. Hij blijkt een veelgevraagde spreker te zijn die cultuurcentra en zalen rondtoert met lezingen over onze zoektocht naar geluk en het leven tout-court. Zoals een standup-comedian doet eigenlijk. Met een kleine nuance. Hij schreef ook een boek ‘De Kunst van het ongelukkig zijn’ en één van zijn bekendste stellingen is dat het de grootste misvatting van de mens is ‘dat we teveel denken dat alles leuk moet zijn’. Stand-up comedie, dus, maar dan zonder het lachen, vermoedelijk. 

Het is een soort beroepsmisvorming, vermoed ik. Als psychiater komt hij dagelijks in aanraking met depressie en miserie. Misschien ook daarom dat hij er zo triest uitziet en zijn weemoedige glimlach, als die al eens verschijnt, mij doet denken aan iemand die voor de eerste keer lacht nadat hij net is gestopt met huilen. Zelfs nu, nu hij tegenover de altijd guitig kijkende Thomas Vanderveken zit, dan nog kijkt hij met een blik van medeleven. Die patiënten van hem moeten zich zeer begrepen voelen, dat wel, maar volgens mij in zijn gezichtsuitdrukking ook niet echt bevorderlijk om uit een depressie te geraken.  

Halfweg het gesprek wordt dan eindelijk de vraag gesteld waar heel Vlaanderen op zat te wachten: ‘Wat is de zin van het leven?’
De dokter hoeft er niet lang over na te denken, hij heeft die vraag duidelijk al vele keren beantwoordt:
‘We leiden een in se zinloos bestaan. Het enige wat ons zin kan geven, het enige waar alles om draait is de zorg voor een ander, een betekenisvolle ander proberen te zijn…’

Op dat moment, begin ik mij in het gesprek te mengen:

Dat kan goed zijn, Meneer De Wachter, voor jou, misschien! Jij bent psychiater geworden om mensen te helpen, dat is bij uitstek de zin van jouw leven. Maar je mag niet veralgemenen. Volgens mij moet ieder mens de zin van zijn leven ontdekken. Sommigen vinden waarschijnlijk helemaal geen voldoening in de miserie van een ander helpen oplossen of de boterhammen smeren van zijn kroost, maar misschien wel in zeehondjes gaan redden of helemaal alleen op een berg een boek gaan schrijven…
Omgaan met je beperkingen en ontdekken waar je grootste talent of kracht ligt, jezelf ontwikkelen, en daar plezier in vinden… of gewoon,  om het met de woorden van mijn vijfjarige zoon te zeggen: blij zijn dat je bent, wie je bent. Misschien is dat wel de kern van een gelukkig leven!

Maar hij hoort me niet en zet zijn gesprek verder met de gastheer die naar mijn gevoel al iets minder vrolijk kijkt dan in het begin… Althans, dat meen ik nog te zien, net voor ik ben weggezapt naar een quiz-programma waar onnozel wordt gedaan en waar ze onbezonnen lachen met triviale quiz-vragen.